Aboe Hoerayrah (moge Allah tevreden met hem zijn) zei dat de Profeet (vrede zij met hem) gezegd heeft:

 'Degene die vast en uit vergeetachtigheid eet of drinkt, dient zijn vasten voort te zetten, want het is enkel Allah Die hem te eten en te drinken heeft gegeven.'

Overgeleverd door al-Boekhaarie (6669) en Moeslim (1155).

Beknopte uitleg

De islamitische wetgeving is gefundeerd op gemakkelijkheid en eenvoud, belasting naargelang het vermogen en de onberispelijkheid van datgene wat buiten het vermogen en de vrije wil valt.

Daartoe behoort dat degene die overdag tijdens Ramadan of op andere vastendagen uit vergeetachtigheid eet, drinkt of iets anders verricht wat het vasten ongeldig maakt, zijn vasten dient te voltooien, want zijn vasten is geldig. Dit behoort namelijk niet tot de daad die hij zelf gekozen heeft, maar het is afkomstig van Allah Die hem te eten en te drinken heeft gegeven.

Meningsverschil van de geleerden

De meerderheid van de geleerden is van opinie dat het eten en drinken uit vergeetachtigheid het vasten niet ongeldig maakt. Zij verschillen echter van mening over de geslachtsgemeenschap: heeft deze hetzelfde oordeel als het eten en drinken, dat wil zeggen dat het vasten niet ongeldig wordt?

Imam Ahmed en zijn volgelingen zijn van opinie dat de geslachtsgemeenschap het vasten ongeldig maakt, zelfs wanneer het iemand betreft die onwetend is of vergeten is (dat hij vastende is). Wanneer deze overdag tijdens Ramadan plaatsvindt, dan is ook de boetedoening verplicht. Dit behoort tot de individuele overleveringen van de rechtsschool van Ahmed.

Hun bewijs hiervoor is datgene wat uit de overlevering begrepen wordt, waarin slechts melding wordt gemaakt van het eten en drinken zonder de geslachtsgemeenschap. Dit wijst erop dat de geslachtsgemeenschap niet dezelfde regelgeving heeft als het eten en drinken. Tevens omdat het zeer onwaarschijnlijk is dat iemand geslachtsgemeenschap heeft uit vergeetachtigheid, in tegenstelling tot het eten en drinken.

De Imams Aboe Haniefah, ash-Shaafi'ie, Daawoed, Ibn Taymiyyah en anderen zijn echter van opinie dat de geslachtsgemeenschap uit vergeetachtigheid het vasten niet ongeldig maakt. Hun bewijs hiervoor is het volgende:

Ten eerste: datgene wat al-Haakim heeft overgeleverd op gezag van Aboe Hoerayrah (moge Allah tevreden met hem zijn) dat de Profeet (vrede zij met hem) gezegd heeft:

 'Degene die tijdens Ramadan zijn vasten verbreekt uit vergeetachtigheid, hoeft niets in te halen en hoeft geen boetedoening te verrichten.'

Ibn Hadjar heeft gezegd:

'Deze overlevering is authentiek.'

Het verbreken van het vasten (welke in bovenstaande overlevering genoemd wordt) is algemeen en omvat ook de geslachtsgemeenschap.

Ten tweede: de algemeenheid van de Woorden van Allah (Verheven is Hij):

Onze Heer, reken het ons niet aan, indien wij vergeten of fouten maken.

[ Soerah al-Baqarah 2:286 ]

En de woorden van de Profeet (vrede zij met hem):

'De fouten, de vergeetachtigheid en datgene waartoe zij gedwongen worden, werden mijn gemeenschap vergeven.'

Ten derde: degenen die zeggen dat het vasten van degene die uit vergeetachtigheid geslachtsgemeenschap heeft ongeldig is, zijn het er mee eens dat er geen zonde op hem rust. Als hij hiervoor geëxcuseerd wordt, dan dient het excuus echter alomvattend te zijn. Er is geen reden om verschil te maken tussen de geldigheid van het vasten en zondigheid van de vastende.

Voor het argument van de Hanbalies hebben zij het volgende antwoord: het eten en drinken worden slechts als voorbeeld genoemd in de overlevering. Dit wil niet zeggen dat de andere zaken die het vasten ongeldig maken, niet dezelfde regelgeving hebben.

Wat leert deze overlevering ons?

1. Het vasten van degene die uit vergeetachtigheid eet, drinkt of geslachtsgemeenschap heeft, is geldig.

2. Er rust geen zonde op hem in zijn eten en drinken, omdat hij hierin geen vrije keuze had.

3. De betekenis van "Allah is Degene Die hem te eten en te drinken heeft gegeven", is dat dit niet uit zijn vrije wil gebeurd is. Het is echter Allah Die dit voor hem heeft voorbeschikt door hem te laten vergeten dat hij vastende is.

Door: Shaykh 'Abdoellah Aal Bassaam (moge Allah hem genadig zijn)

Bron: Taysier al-'Allaam Sharh 'Oemdat al-Ahkaam